บริการของเรา

*  ให้คำปรึกษา  กฎหมายและพิธีการศุลกากร

                   กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

                   ตรวจสอบการได้สิทธิพิเศษทางภาษีอากร

                   คดีผิดศุลกากร

* การแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับ การนำเข้า-การส่งออก 



สอบถามรายละเอียดติดต่อ

ชนิด ศุทธยาลัย Tel 081-261-9024 E-mail : chanidservice@hotmail.com

การใช้เหตุผลทางกฎหมาย

ดัชนีบทความ
การใช้เหตุผลทางกฎหมาย
หน้าที่ 2
ทุกหน้า

 

การใช้เหตุผลทางกฎหมาย

กฎหมายเป็นกฎเกณฑ์หรือแบบแผนความประพฤติของมนุษย์ในสังคมที่มีลักษณะบังคับ ซึ่งรัฐยอมรับและนำไปใช้เพี่อความเป็นธรรมและความสงบสุขของสังคม ทั้งนี้เพราะ ความสุขอันยิ่งใหญ่ที่สุดของประชากรจำนวนมากที่สุดเป็นบ่อเกิดแห่งศีลธรรมและการบัญญัติกฎหมาย (The greatest happiness of the greatest number is the foundation of morals and legislation) นอกจากนี้กฎหมาย่จะต้องเป็นกฎเกณฑ์ที่กอปรด้วยเหตุผลซึ่งเป็นแก่นแท้และไม่ขึ้นกับอำเภอใจของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง กฎหมายที่บัญญัติขึ้นโดยปราศจากเหตุผลและขึ้นอยู่กับอำเภอใจของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แม้จะใช้บังคับแก่ชนในรัฐได้โดยอาศัยรูปแบบของกฎหมาย ดังที่มีผู้กล่าวไว้ว่า กฎหมายที่เลวก็ยังเป็นกฎหมายอยูนั่นเองแต่ด้วยความไม่เป็นสากล เนื่องจากเป็นกฎหมายที่ไร้เหตุผลและปราศจากความเป็นธรรม ในไม่ช้าชนในรัฐจักร่วมกันต่อต้าน คัดค้านและไม่ยอมรับนับถือ ที่สุดกฎหมายนั้นก็มีอันต้องถูกยกเลิกไป

            เหตุผลคือหัวใจ ชีวิตและจิตวิญญาณของกฎหมาย เช่นเดียวกับที่เป็นหัวใจ ชีวิต และจิตวิญญาณของปรัชญา รูปลักษณ์และวิธีทางของกฎหมายเป็นอย่างเดียวกับปรัชญานั้นเอง กฎหมายครอบคลุมศาสตร์ทั้งหลายทั้งปวงโดยสกัดเอาความคิดเห็นทั้งหลายทั้งของนักปรัชญา นักสังคมวิทยา นักรัฐศาสตร์และนักนิติศาสตร์ เฉพาะส่วนที่ดีและเหมาะสมมาวางเป็นแนวทางแห่งการดำเนินชีวิตของปวงชนในรูปของระเบียบปฏิบัติซึ่งมีลักษณะบังคับ เพื่อให้สังคมอยู่ในความพอดี ไม่มีการข่มเหงและเอารัดเอาเปรียบกัน ฉะนั้น กฎหมายจึงมุ่งไปสู่ความคิดในทางยุติธรรม (ldea of justice) ซึ่งก่อให้เกิดการค้นคว้าหาเหตุผลของกฎหมายกันอย่างกว้างขวาง และนักนิติศาสตร์ทั้งหลายต่างก็มุ่งประสงค์ที่จะวางหลักเกณฑ์ให้เกิดความเป็นธรรมแก่สังคม จนกระทั่งกลายมาเป็นศาสตร์แขนงหนึ่งที่สำคัญยิ่ง เรียกว่า ปรัชญากฎหมาย (Philosophy of Low) ตราบเท่าทุกวันนี้

            ปรัชญาเป็นวิชาที่ว่าด้วยเหตุและผล ตรรกวิทยาซึ่งเป็นวิชาที่ว่าด้วยการคิดหาเหตุผลจึงเป็นเครื่องมืออันสำคัญของปรัชญา ในทำนองเดียวกับตรรกวิทยาก็เป็นเครื่องมืออันสำคัญของกฎหมายด้วย กฎหมายเป็นกฎเกณฑ์แห่งสังคมมนุษย์ที่กอปรด้วยเหตุผลในการร่างกฎหมาย ในการบังคับใช้กฎหมาย ในการต่อสู้คดี หรือในการตัดสินคดีก็จะต้องอาศัยหลักเหตุผลแห่งตรรกวิทยาเป็นเครื่องมือทั้งสิ้น จริงอยู่ในการนำเอาหลักเหตุผลแห่งตรรกวิทยามาใช้นั้น เราไม่อาจนำมาใช้ได้ทั้งหมด คงมีแต่เพียงบางส่วนเท่านั้นที่หยิบยกมาใช้ได้ ซึ่งขึ้นอยู่กับความเหมาะสมและดุลพินิจของผู้ใช้ จึงก่อให้เกิดความแตกต่างกันระหว่างตรรกวิทยาของนักตรรกวิทยาแท้ ๆ กับตรรกวิทยาของนักกฎหมาย

            เนื่องจากเหตุผลคือหัวใจของกฎหมาย จึงมาถึงจุดที่จะต้องอธิบายว่า เหตุผลคืออะไร ? ซึ่งเป็นเรื่องยากที่จะให้คำนิยาม เพราะเหตุผลเป็นสิ่งที่สมบูรณ์อยู่ในตัวเอง สิ่งที่มีเหตุผลย่อมเป็นสิ่งที่มนุษย์ทุกคนยอมรับ เหตุผลเป็นสิ่งสำคัญยิ่งในการแสวงหาความรู้ทั้งปวงเพราะความรู้เริ่มต้นจากความสงสัย ความสงสัยทำให้เราต้องคิดหาเหตุผลเราหาเหตุผลแก้ข้องสงสัยได้เมื่อใด ความรู้ก็เกิดขึ้นเมื่อนั้น ส่วนเหตุผลจะดีเด่นเพียงใดนั้น ย่อมขึ้นอยู่กับหลักเกณฑ์ ๔ ประการคือ

            ๑. เหตุผลที่ให้ แจ่มแจ้ง ไม่เคลือบคลุม

            ๒. ใช้ภาษาที่ถูกต้อง

            ๓. สอดคล้องต้องกัน

            ๔. ไม่ขัดกับสามัญสำนึก

            เหตุผลทั่วไปต่างจากเหตุผลในกฎหมายในข้อสำคัญดังนี้คือ

            ๑. เหตุผลทั่วไปประกอบด้วยข้อเท็จจริงอย่างหยาบ ๆ แต่เหตุผลในกฎหมายอาศัยข้อเท็จที่พิสูจน์ให้เห็นประจักษ์แล้ว

            ๒. เหตุผลทั่วไป เป็นของประชาชนซึ่งยังขาดความรู้อันลึกซึ้งและประชาชนมีความรู้สึกในจิตใจต่างกัน มีประโยชน์ได้เสียต่างกัน ส่วนเหตุผลในกฎหมายเป็นเหตุผลของนักกฎหมาย ซึ่งเรียนรู้และมีความสันทัดจัดเจนในวิชาที่ตนได้ศึกษามาอย่างดีแล้ว

            ๓. เหตุผลทั่วไปอาศัยหลักเกณฑ์กว้าง ๆ ส่วนเหตุผลในกฎหมายมีหลักเกณฑ์และบรรทัดฐานอันแน่นอน

            อย่างไรก็ตาม ในปัญหาบางประการ ผู้ที่มิใช่นักกฎหมายก็สามารถมองได้ลึกซึ้งและกว้างขวางกว่าผู้ที่เป็นนักกฎหมาย จึงไม่อาจตัดสินลงไปได้ว่าเหตุผลของนักกฎหมายจะต้องดีกว่าเหตุผลของคนทั่วไปเรากล่าวได้แต่เพียงว่าในการให้เหตุผลนั้น ผู้ที่เป็นนักกฎหมายมักได้เปรียบคนทั่วไป เพราะนักกฎหมายรู้หลักที่จะคิดและสามารถจับประเด็นของเรื่องได้ถูกต้อง